يک حفره سياه فضايي، جسمي است که سرعت گريز آن بيشتر از سرعت نور باشد. سرعت گريز، به حداقل سرعتي گفته ميشود که يک جسم بايد دارا باشد تا بتواند از جاذبه جسم ديگري بگريزد. براي گريز از نيروي جاذبه زمين، سرعت يک جسم بايد به بيش از 40،000 کيلومتر در ساعت برسد. اما براي گريز از حفرة سياه، سرعت جسم بايد به بيش از سرعت نور که حدود 300،000 کيلومتر در ثانيه است برسد، يعني سرعت آن، بيش از يک ميليارد و هشتاد ميليون کيلومتر در ساعت باشد.

براي رسيدن به چنين سرعتي، بطور طبيعي، يک مشکل وجود دارد، و آن اين است که فقط نور چنين سرعتي دارد. چيزهايي که مثل انسان و سفينة فضائي از ماده ساخته شده اند، حتي نمي توانند حدود آن سرعت را داشته باشند. به همين دليل، هيچ چيزي نمي تواند از حفره سياه بگريزد. اگر نور نتواند از حفره سياه بگريزد، اين بدين معني است که ما قادر به ديدن آن نخواهيم بود و در نتيجه، نمي توانيم بفهميم که چه چيزي در حفره سياه اتفاق ميافتد. در حقيقت عقايد ما در مورد حفرههاي سياه از تئوري کلي نسبيت آلبرت انيشتين منشاء ميگيرد. براي دانشمندان مسلم است که داخل يک حفره سياه فعل و انفعالات فيزيکي ناشناخته زيادي انجام ميگيرد.

حفرههاي سياه بازمانده از ستارگان عظيمي هستند که سوختشان به اتمام رسيده و به اصطلاح مرده اند. البته، فقط ستارگاني که حجم آنها بيش از سه برابر خورشيد خودمان است، حفرههاي سياه بوجود ميآورند. بعضي از اين ستارگان عظيم، منفجر شده و بصورت يک "سوپر نوا"ي درخشان در ميآيند. بعضي سوپر نواها، بطور کامل منفجر شده و چيزي از خود باقي نمي گذارند. اما بعضي ديگر در مرکز خودشان فرو ميريزند و همه مواد در آنها با هم محکم برخورد کرده و به هم مي چسبند. بستگي به اينکه مرکز آنها چقدر عظيم و حجيم باشد، سوپر نواها تبديل به نوترون شده و يا تبديل به حفرههاي سياه ميشوند.

به اين خاطر که ما نميتوانيم خود حفرههاي سياه را ببينيم، ممکن است فکر کنيم که پيدا کردن آنها غير ممکن است. اما به کمک فنآوريهاي ستاره شناسي، اولين آنها در سال 1972 ميلادي کشف شد. نام اين حفره Cyghus x-1 و متعلق به کهکشان راه شيري است. با وجود اينکه خود حفرههاي سياه ديده نميشوند، اما تاثير قوة جاذبه عظيم آنها بر ستارههاي نزديکشان را ميتوان بررسي کرد. هميشه يک ستاره، با سوپر نوا جفت ميشود و گازهاي حاصل از آن ستاره بصورت مارپيچ به داخل سوپر نوا بلعيده ميشوند. حرکت مارپيچي گازها، تصوير يک حفره سياه را در مرکز سوپر نوا بوجود ميآورد و بدين جهت است که آن را حفره سياه مينامند.

منبع:http://www.mrh.ir/content-183.html